Sanskrit Buddhism in Burma by Nihar-ranjan Ray

အိန္ဒိယလူမျိုး သမိုင်းပညာရှင် Nihar-Ranjan Ray
ရေးသားထားတဲ့ `မြန်မာနိုင်ငံ သက္ကတဗုဒ္ဓဘာသာ´ဆိုတဲ့
ဒီစာအုပ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းဦးကာလကနေ ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်တဲ့အချိန်အထိ ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းကြောင်းကို သုတေသနပြုထားတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဟာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားတဲ့နိုင်ငံလို့ အားလုံးသိထားကြပေမဲ့ ဒီစာအုပ်ကတော့ ရှေးယခင်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ သက္ကတဘာသာနဲ့ ကျမ်းစာတွေကို
အသုံးပြုခဲ့တဲ့ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒ ၊မဟာယာနနဲ့ တန္တရယာနစတဲ့ ဂိုဏ်းခွဲတွေလဲ ခိုင်ခိုင်မာမာ အမြစ်တွယ်ခဲ့ဖူးတယ်ဆိုတာကို အထောက်အထားတွေနဲ့ ဖော်ထုတ်ပြထားပါတယ်။

စာရေးသူဟာ ဒီစာအုပ်ကို ရေးဖို့အတွက် ကျောက်စာတွေ၊ ကြေးဆင်းတုတွေ၊ ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေးပန်းချီတွေနဲ့ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံတွေကို အသေးစိတ်
လေ့လာခဲ့တာပါ။ အထူးသဖြင့် သရေခေတ္တရာ (ပြည်)က တွေ့ရှိရတဲ့ သက္ကတကျောက်စာတွေဟာ အစောပိုင်းကာလမှာ ဒီဂိုဏ်းတွေ ဘယ်လောက်လွှမ်းမိုးခဲ့သလဲဆိုတာကို သက်သေပြနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီစာအုပ်က အများစုသိထားကြတဲ့ “အနော်ရထာမင်းနဲ့
ရှင်အရဟံတို့ သာသနာပြုလို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ
ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ထွန်းကားလာတယ်” ဆိုတဲ့
သမိုင်းကြောင်းထက် ပိုစောတဲ့ကာလတွေကို
အဓိကထား မီးမောင်းထိုးပြထားတာပါ။

စာရေးသူက ပျူခေတ် သရေခေတ္တရာကို အတော်လေး အသားပေး ရေးထားပါတယ်။ အဲဒီမှာ တွေ့ရတဲ့
ကျောက်စာတွေ၊ အထောက်အထားတွေအရ
ရှေးဦးမြန်မာနိုင်ငံမှာ ပါဠိဘာသာတင်မကဘဲ သက္ကတဘာသာနဲ့ ရေးသားထားတဲ့ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာတွေလဲ
ရှိခဲ့တယ်ဆိုတာကို ပြပါတယ်။ ဒါက ဘာကို
ဆိုလိုသလဲဆိုတော့ အဲ့ဒီခေတ်က အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနဲ့
အရှေ့ပိုင်းက ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲတွေ
(ဥပမာ- သဗ္ဗတ္ထိဝါဒ) ဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို
တိုက်ရိုက်ရောက်နေခဲ့တာကိုပြတာပါ။

မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ပါဝင်တဲ့ လောကနတ် ၊ မေတ္တေယျ ၊ တာရာ စတဲ့ နတ်ဘုရားတွေ၊ နတ်သမီးတွေရဲ့ ရုပ်တုတွေနဲ့
ပန်းချီတွေကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စေတီပုထိုးတွေမှာ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ တွေ့ရှိရသလဲဆိုတာကိုလဲ Iconography ရှုထောင့်ကနေ
ရှင်းပြထားပါတယ်။လောကနတ်ကို
ငြိမ်းချမ်းရေးသင်္ကေတအနေနဲ့ပဲ သိကြပေမဲ့
ဒီစာအုပ်ထဲမှာတော့ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့
ဘုရားလောင်း တစ်ပါးအဖြစ်
ဘယ်လိုကိုးကွယ်ခဲ့ကြသလဲဆိုတာကို
ရုပ်တုဆင်းတုတွေနဲ့တကွ ရှင်းပြထားပါတယ်။
နောက်ပြီး တာရာဒေဝီ နတ်သမီးနဲ့ အခြား
မဟာယာနနတ်ဘုရားတွေရဲ့ အကြွင်းအကျန်တွေကို
ပုဂံမှာတင်မကဘဲ တောင်ပိုင်းဒေသတွေမှာပါ တွေ့ရှိရပုံကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါတယ်။

နောက်ပြီး”အရည်းကြီး” လို့ ပြောလိုက်ရင် ကျွန်တော်တို့က သာသနာကို ဖျက်ဆီးတဲ့သူတွေလို့ပဲ မြင်လေ့ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ စာရေးသူကတော့ သူတို့ကို “တန္တရဗုဒ္ဓဘာသာ” ရဲ့ အကြွင်းအကျန်တွေအဖြစ် မြင်ပါတယ်။
သူတို့ဟာ သာမန်ရဟန်းတွေနဲ့မတူဘဲ တန္တရကျင့်စဉ်တွေကို ကျင့်သုံးတဲ့သူတွေဖြစ်ပြီး အနော်ရထာမင်းကြီး
သာသနာပြုတဲ့အချိန်အထိ သူတို့ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုဟာ
တော်တော်လေး ကြီးမားခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ ကျင့်စဉ်တွေ၊ ယုံကြည်မှုတွေဟာ အဲဒီခေတ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံကနေ ပျံ့နှံ့လာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု ရောယှက်နေတဲ့ ပုံစံမျိုးဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေးပန်းချီတချို့မှာ
တွေ့ရတဲ့ ထူးဆန်းတဲ့ ရုပ်ပုံတွေက
ဒါကို သက်သေပြနေတယ်လို့ သူက ထောက်ပြထားပါတယ်။

စာအုပ်ရဲ့ အပိုင်း (၅) နဲ့ (၆) မှာတော့
သက္ကတအခြေခံတဲ့ မဟာယာနဂိုဏ်းတွေ ဘာကြောင့်
မှေးမှိန်သွားလဲဆိုတာကို ရှင်းပြထားပါတယ်။ အနော်ရထာမင်းကြီးက သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) နဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး
ထေရဝါဒကို အင်တိုက်အားတိုက် ထောက်ခံလိုက်တဲ့အခါမှာ မဟာယာနယဉ်ကျေးမှုဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့
မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အနားသတ်တွေဆီကို
ရောက်သွားပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့
ထေရဝါဒနဲ့ ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရတာလို့ဆိုပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်လိုက်ရင် မြန်မာနိုင်ငံဗုဒ္ဓဘာသာဟာ
အစကတည်းက ထေရဝါဒတစ်ခုတည်း လာတာမဟုတ်ဘူး
ဆိုတာကို မြင်သွားပါလိမ့်မယ်။ အိန္ဒိယကနေ
ကုန်းလမ်းရော၊ ရေလမ်းကပါ ရောက်လာခဲ့တဲ့
အမျိုးမျိုးသော ယုံကြည်မှုတွေ စုဆုံရာနေရာကြီး
ဖြစ်ခဲ့တာပါ။

ဒီစာအုပ်ဟာ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ထေရဝါဒတစ်ခုတည်း
မဟုတ်ဘဲ အခြားသော ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲတွေလဲ ရေစီးကြောင်းတစ်ခုအနေနဲ့ စီးဆင်းခဲ့ဖူးတယ်ဆိုတာကို ဖော်ထုတ်ပေးထားတဲ့ စာအုပ်ကောင်းတစ်အုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာသမိုင်းကို စိတ်ဝင်စားသူတွေအတွက်တော့ မဖတ်မဖြစ်
စာအုပ်တစ်အုပ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။

စာအုပ်အညွှန်း

SanskritBuddhism

crd_to_owner_with_respect

မွန်ကျောက်စာများ နှင့် ဓမ္မစေတီ ကျောက်စာ

Shwedagon Pagoda February 3, 2021 · ဓမ္မစေတကျောက်စာ********************ခရစ်နှစ်(၁၄၃၅)ခုနှစ်တွင် ဓမ္မစေတီမင်းရေးထိုးခဲ့သော ရွှေတိဂုံစေတီတော် သမိုင်းကျောက်စာ ဖြစ်သည်။ မွန်၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ သုံးဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ မူလက အရှေ့ဘက်စောင်းတန်း မြောက်ဘက်အလယ်ပစ္စယံ တွင် တည်ရှိသည်။ ခရစ်နှစ် (၁၉၈၄)ခုနှစ်တွင် ရင်ပြင်တော်တနင်္ဂနွေထောင့် လက်ရှိနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး ကျောက်စာတိုက် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဖတ်၍ ရသမျှကို မွန်၊ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်ဖြင့် ပြန်လည်ရေးသားထားသည်။. ဓမ္မစေတီမင်း မွန် ကျောက်စာပုံတူ ခြောက်ချပ် မော်လမြိုင်သို့ ရောက်ရှိ။ https://www.facebook.com/share/v/1BzhVWDFWa/။ 7:22 min ဓမ္မစေတီမင်း မွန် ကျောက်စာပုံတူ ခြောက်ချပ် မော်လမြိုင်သို့ ရောက်ရှိ. +++++++++++++++++++++++++. မော်လမြိုင် နိုဝင်ဘာ ၂၀. ဓမ္မစေတီမင်း ကျောက်စာ ၁၀ ချပ်ထဲက ယခု ရောက်ရှိလာတဲ့ ခြောက်ချပ်အပြင် ယခင် နှစ်များက ကနဦး စိုက်ထူထားနှင့်ပြီသား နှစ်ချပ်လည်း ရှိထားခဲ့တာမို့ စုစုပေါင်း ၈ ချပ် စိုက်ထူနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ကျန် နှစ်ချပ်မှာလည်း မွန်အမျိုးသားနေ့ (တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်)မတိုင်မီ ရောက်ရှိလာမယ်လို့ မွန် ရှေးဟောင်းသုတေသနအသင်းက ဆိုပါတယ်။. အခု ကျောက်စာတွေကို ဟံသာဝတီဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်း ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၄၁ ခုနှစ်က ရေးထိုးခဲ့တာဖြစ်ပြီး မူရင်းမှာ ပဲခူးမြို့ အနောက်မျက်နှာ မဇင်းချောင်းရပ်ကွက် ရွှေသာလျောင်းဘုရားလမ်း ကလျာဏီသိမ်တော်ကြီး တောင်ဘက်အနီးမှာ တည်ရှိနေပါတယ်။ကျောက်စာတွေမှာ မဇ္ဈိမဒေသ သာသနာဝင်၊ ပုဂံ သာသနာဝင်၊ ဟံသာဝတီ သာသနာဝင်၊ ကလျာဏီသိမ် သမုတ်ခြင်း အကြောင်း၊ ရာမညတိုင်း စေတီသမိုင်း၊ ရွှေမော်ဓောစေတီသမိုင်း စတာတွေကို အကျယ်တဝင့် အသေးစိတ် ရေးထိုးဖော်ပြထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် သာသနာဝင်နဲ့ သမိုင်းအဖို့ များစွာ အထောက်အပံ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။. ရိုက်ကူး၊ တည်းဖြတ် – နေမင်းထွဏ်း. ဟင်္သာမီဒီယာ

ရန်ကုန် မြစ်ထဲကို ဘယ်လို ရောက်ရှိ သွားတာလဲ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး သမိုင်းကြောင်း နှင့် ရာဇဝင် https://youtu.be/Waoq5c47rMk?si=lru8GGg3LwAPjROY။ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးရဲ့ ထူးဆန်းလှတဲ့ ခရီးစဉ်ကို စိတ်ဝင်စားဖူးပါသလား။ ကြီးမားလှတဲ့ ဒီခေါင်းလောင်းကြီးဟာ နောက်ဆုံးတော့ ရန်ကုန်မြစ်ထဲကို ဘယ်လိုရောက်ရှိသွားခဲ့တာလဲ။ ဒါဟာ မတော်တဆဖြစ်မှုလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကြိုတင်တွက်ဆထားတဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခုလား။ သူ့အနောက်ကွယ်မှာ ပုန်းကွယ်နေတဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေ၊ စွန့်စားမှုဇာတ်လမ်းတွေကို သင်သိပြီးပြီလား။ မြန်မာ့သမိုင်းရဲ့ အံ့ဖွယ်အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကို ဖော်ထုတ်ရင်း ဒီဗီဒီယိုကို အတူတူ စောင့်ကြည့်လိုက်ရအောင်။ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး။ https://youtu.be/K6qacL0mEGA?si=G4beypXQxa9bzoyF။ မြန်မာတွေ ပြန်လည်ဆယ်ယူနိုင်ခဲ့တဲ့ စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်းကြီး https://youtu.be/RiKHKbhhxjQ?si=EZVIXUQBrnX0WqTm။ ရန်ကုန်မြစ်အောက် ရောက်နေတြ့ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး ဆယ်ယူရေး https://youtu.be/7gLoAiyMXRI?si=hPQ38VW6bARYEdu2

တရုတ် နိုင်ငံမှာ တည်ထားတဲ့ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ပုံစံတူ မြန်မာဘုရား တည်ရှိရာ မြင်းဖြူချောင်း https://youtu.be/O1VohArWwW4?si=NY1g9yU2SBZuZUBE

သမိုင်းနဲ့ရာဇဝင်များအကြောင်းအရာများထဲမေျ ေ၇ါှစည်းခုံ စေတီအကြောင်း https://youtu.be/SMylm7wGedo?si=cmSRZc4F8RattmJ_။ သမိုင်းနဲ့ ရာဇဝင်များအကြောင်းအရာများထဲမှ ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် အကြောင်းကို ပညာရှင်များနဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းတင်ဆက်ထားပါတယ်။