Faceboo
Sit Nyein Lu · Follow
“ နပိုလီယံ၊ မဟာဗန္ဓုလနှင့် ရန္တပို – ကုန်းဘောင်အင်ပါယာကို ကိုလိုနီလမ်းကြောင်းပေါ် တွန်းပို့ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အလှည့်အပြောင်းကြီးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် ”အပိုင်း – ၈ ( နိဂုံး )ပထမ အင်္ဂလိပ် – မြန်မာစစ်ပွဲ ( ၁၈၂၄ – ၁၈၂၆ ) ဟာ မြန်မာ့သမိုင်းမှာတင်မကဘဲ အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ သမိုင်းမှာပါ အလွန်ထူးခြားတဲ့ စစ်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ အကောင်းဆုံး ထူးခြားချက်များနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖော်ပြရရင် —
“ဗြိတိသျှတို့အတွက် အာရှတွင် စရိတ်အကြီးဆုံးနှင့် အကျအဆုံး အများဆုံးစစ်ပွဲ”အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ သမိုင်းတွင် ဤမြန်မာစစ်ပွဲသည် ဘဏ္ဍာရေးအရ အထိနာဆုံး စစ်ပွဲဖြစ်ပါတယ်။ ထိုခေတ်က စတာလင်ပေါင် ၁၃ သန်း ( ယနေ့ခေတ်တန်ဖိုးအရ ပေါင်ဘီလီယံနှင့်ချီ ) ကုန်ကျခဲ့ပြီး၊ ဤကုန်ကျစရိတ်သည် ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေးကျောရိုးကို စတင်ကျိုးပျက်စေခဲ့ပါတယ်။ ဤစစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းသည် နောက်ပိုင်း ၁၈၅၇ အိန္ဒိယတော်လှန်ရေးနှင့် ပေါင်းစပ်သွားကာ ကုမ္ပဏီအား ဒေဝါလီခံစေခဲ့ပြီး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဗြိတိသျှအစိုးရ ( British Crown ) လက်ထဲသို့ အပြီးအပိုင် ထိုးအပ်လိုက်ရသည့် အဓိက အစပျိုးချက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။“အာရှ၏ နပိုလီယံ ( သို့မဟုတ် ) မဟာဗန္ဓုလ၏ စစ်ရေးပါရမီ”မဟာဗန္ဓုလကို အာရှ၏ #နပိုလီယံ ဟု တင်စားရခြင်းမှာ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ခက်ခဲလှတဲ့ သဘာဝအတားအဆီးများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားကာ ရန်သူမထင်မှတ်တဲ့ အချိန်၊ မထင်မှတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းမှ ရောက်ရှိလာနိုင်သော သူ၏ စစ်ချီမှုစွမ်းရည်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာဗန္ဓုလ၏ ရခိုင်ရိုးမ ဖြတ်ကျော်မှုသည် ကမ္ဘာ့စစ်သမိုင်းရှိ အခက်ခဲဆုံးသော တောင်တန်းဖြတ်ကျော် စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ရင်ဘောင်တန်းနိုင်တဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။“သစ်တပ်ခံစစ်ဗျူဟာ”မြန်မာတို့ရဲ့ ခံတပ် ( Stockade ) တည်ဆောက်ပုံဟာ အင်္ဂလိပ်တို့အတွက် ငရဲခန်းပါပဲ။ သစ်လုံးတွေကို မြေကြီးထဲမှာ အထပ်ထပ်စိုက်၊ မြေဖို့ပြီးမှ ကျင်းတွေတူးတဲ့ မြန်မာ့ခံတပ်တွေဟာ အဲဒီခေတ်က အမြောက်ဒဏ်ကို အံ့ဩလောက်အောင် ခံနိုင်ရည်ရှိခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့တပ်မတော်ဟာ ခံကတုတ်နဲ့ ကျင်းတူးတိုက်ခိုက်တဲ့စနစ် ( Entrenchment ) မှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ကျွမ်းကျင်ကြောင်း ပြသခဲ့ပါတယ်။ ဗြိတိသျှ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Sir Archibald Campbell က “မြန်မာတွေဟာ မြေအောက်ကနေ ထွက်လာသလားအောက်မေ့ရတယ်၊ ခဏလေးအတွင်းမှာပဲ အခိုင်အမာခံစစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်တယ်” လို့ ချီးကျူးခဲ့ရပါတယ်။ ဒီဗျူဟာဟာ နောက်ပိုင်း ပထမကမ္ဘာစစ်မှာ သုံးခဲ့တဲ့ ကျင်းတူးစစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ ဆင်တူနေတာကြောင့် စစ်သမိုင်းပညာရှင်တွေ စိတ်ဝင်စားတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။“ရောဂါဘယက သတ်သွားသော စစ်ပွဲ”ဗြိတိသျှဘက်က သေဆုံးသူ ၁၅၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ရာမှာ စစ်သည်အများစုဟာ တိုက်ပွဲကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ငှက်ဖျား၊ ဝမ်းရောဂါနဲ့ အပူပိုင်းရောဂါတွေကြောင့် သေဆုံးခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ ဗြိတိသျှတို့အတွက် မြန်မာပြည်ရဲ့ “သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်” က တကယ့်ရန်သူတော်ကြီး ဖြစ်ခဲ့တာကို ပြပါတယ်။“ဒုံးပျံလက်နက်၏ အခန်းကဏ္ဍ”ကမ္ဘာ့စစ်ရေးသမိုင်းအရ အာရှစစ်မြေပြင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဗြိတိသျှတို့က #ကွန်ဂရိဗ်ဒုံးပျံ ( Congreve Rocket ) လို့ခေါ်တဲ့ အဆင့်မြင့် ဒုံးကျည်လက်နက်တွေကို အလုံးအရင်းနဲ့ စတင်အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာစစ်သည်တွေဟာ အမြောက်ဆန်ကို မြင်ဖူးပေမယ့် အမြီးကနေ မီးခိုးတွေထွက်ပြီး လေထဲမှာ ပျံသန်းပေါက်ကွဲတဲ့ ဒီဒုံးကျည်တွေကို “နဂါးပတ်ကျည်” လို့တောင် ထင်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးအရ မြန်မာတို့ကို အကြီးအကျယ် တုန်လှုပ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဓနုဖြူတိုက်ပွဲမှာ မဟာဗန္ဓုလ၏ ခံတပ်များကျဆုံးရခြင်းဟာလည်း ဒီဒုံးပျံကျည်များကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဒါဟာ မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တဲ့ နည်းပညာ အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ကွန်ဂရိဗ် ဒုံးပျံဆိုတာ ဗြိတိသျှတို့က အိန္ဒိယတိုက်ပွဲများမှ ရရှိခဲ့သော နည်းပညာကို အဆင့်မြှင့်တင်ထားပြီး မြန်မာတို့အပေါ် အလုံးအရင်းနှင့် သုံးစွဲခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုံးပျံရဲ့ မူလအစက တရုတ်ပြည်ကအစပြုခဲ့တာဖြစ်ပြီးတော့ အိန္ဒိယကတဆင့် ဗြိတိသျှတို့ထံကို ရောက်ရှိခဲ့တာပါ။ ဓနုဖြူတိုက်ပွဲမှာ မဟာဗန္ဓုလ၏ ခံတပ်များကျဆုံးရခြင်း အချက်များထဲမှာ ၎င်းဒုံးပျံနည်းပညာက တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အာရှနည်းပညာကို အနောက်တိုင်းက ပြန်လည်မွမ်းမံကာ အာရှသို့ ပြန်လည်အသုံးချခဲ့တဲ့ ဝမ်းနည်းဖွယ် နည်းပညာအချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အနောက်တိုင်းသားတို့က အာရှနည်းပညာကို အဆင့်မြှင့်ပြီး အာရှတိုက်သားတွေကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်တဲ့ ပထမဆုံး စစ်မြေပြင်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။“ရှမ်းရဲမက်များနှင့် အမျိုးသမီး စစ်သည်တော်များ”ဒီစစ်ပွဲရဲ့ ထူးခြားတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုကတော့ ရှမ်းစော်ဘွားများ ပါဝင်တိုက်ခိုက်စဉ်မှာ အမျိုးသမီး စစ်သည်တော် ( ၃ ) ဦးဟာ အမျိုးသားဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ပြီး မြင်းစီးကာ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တိုက်ပွဲထဲမှာ ရှမ်းစော်ဘွားတပ်တွေနဲ့အတူ ရှမ်းအမျိုးသမီး စစ်သည်တော် ( ၃ ) ဦး က မြင်းစီးပြီး ရှေ့တန်းကနေ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကွပ်ကဲခဲ့တာကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းတွေမှာ “Amazon-like women” လို့ တအံ့တဩ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပါတယ်။“#ရေနွေးငွေ့သင်္ဘော ( Steamship ) ၏ ပထမဆုံး စစ်မြေပြင်”၁၈၂၄-ခုနှစ် မြန်မာ့စစ်မြေပြင်သည် #ကမ္ဘာ့ရေတပ်သမိုင်း ကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တဲ့ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ #ဒိုင်ယာနာ ( Diana ) လို့ ခေါ်တဲ့ ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်သုံး သင်္ဘောကို #ကမ္ဘာ့စစ်သမိုင်း မှာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဒီမြန်မာစစ်ပွဲမှာ စတင်အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ( ၎င်းသည် ဂရိစစ်ပွဲတွင်အသုံးပြုခဲ့သော “Karteria” သင်္ဘော ထက်ပင် ၂ နှစ်ခန့် စောပါတယ်။ ) ရေစီးသန်တဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း လေဆန်၊ ရေဆန် တက်နိုင်တဲ့ ဒီသင်္ဘောဟာ မြန်မာ့လှေတပ်တွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၁၈၂၄ မြန်မာစစ်မြေပြင်မှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းဟာ ကမ္ဘာ့ရေတပ်သမိုင်းမှာ “ရွက်သင်္ဘောခေတ်” မှ “စက်သင်္ဘောခေတ်” သို့ ကူးပြောင်းခြင်း ကို စတင်သက်သေပြခဲ့တဲ့ နေရာဖြစ်ပါတယ်။“ရန္တပိုစာချုပ်နှင့် မြန်မာ့အချုပ်အခြာအာဏာ”ဒီစစ်ပွဲအပြီး ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ #ရန္တပိုစာချုပ် ဟာ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ပထမဆုံးသော “တန်းတူညီမျှမှုမရှိတဲ့ စာချုပ်” ဖြစ်ပါတယ်။ နယ်မြေတွေ ဆုံးရှုံးရုံတင်မကဘဲ စစ်လျော်ကြေးငွေ တစ်ကုဋေ ပေးခဲ့ရတာဟာ မြန်မာ့စီးပွားရေးကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ နာလန်မထူနိုင်အောင် ထိုးနှက်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်ပွဲမတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံဟာ ယိုးဒယား ( ထိုင်း )၊ မဏိပူရ၊ အာသံဒေသတွေနဲ့ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို အောင်နိုင်ထားတဲ့ “အရှေ့တောင်အာရှ၏ စစ်အင်အားအကြီးဆုံး အင်ပါယာ” တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်ပွဲမှာ ရှုံးနိမ့်လိုက်ရတာဟာ မြန်မာ့စစ်အင်အားနဲ့ ဩဇာအာဏာကို တစ်ခန်းရပ်သွားစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ( အထူးသဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ) ရဲ့ အမြင်မှာ “ဗြိတိသျှတို့အား စစ်ရှုံးထားသောနိုင်ငံ” အဖြစ် အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျသွားစေခဲ့ပါတယ်။ရန္တပိုစာချုပ်အရ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် ( Resident ) ကို နေပြည်တော်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ မြန်မာဘုရင်တွေအတွက်တော့ မိမိတို့ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာအတွင်းမှာ သူစိမ်းတစ်ယောက်က လာရောက်စောင့်ကြည့်နေသလို ခံစားခဲ့ရပြီး သံတမန်ရေးအရ အကြီးအကျယ် အားနည်းသွားစေခဲ့ပါတယ်။ စစ်လျော်ကြေး ပေးဆောင်ရမှုဟာ ထိုခေတ်က မြန်မာ့ဘဏ္ဍာတိုက်ကို ဗလာကျင်းသွားစေခဲ့ပါတယ်။ ဒီဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ တိုင်းပြည်ကို ခေတ်မီအောင် တည်ဆောက်မယ့် လုပ်ငန်းတွေ ( Modernization ) မှာ အဟန့်အတားတွေ ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။“ဗြိတိသျှတို့အတွက် အာရှတွင် အကြာဆုံး နယ်ချဲ့စစ်ပွဲ”ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ အင်အားကြီးနိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက်စဉ်က စစ်ပွဲအများစုမှာ လပိုင်းအတွင်း အပြတ်အသတ် အောင်နိုင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ မြန်မာနှင့်စစ်ပွဲမှာမူ ၂ နှစ်နီးပါး ( ၁၈၂၄ မေလ မှ ၁၈၂၆ ဖေဖော်ဝါရီအထိ ) ကြာမြင့်ခဲ့ပါတယ်။ ဤစစ်ပွဲသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွက် အာရှတိုက်တွင် အရှည်ကြာဆုံး၊ စရိတ်အကြီးဆုံးနှင့် အခက်ခဲဆုံးသော စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ရုံသာမက မြန်မာတို့၏ ဇွဲနပဲနှင့် ခိုင်မာလှတဲ့ သစ်တပ်ခံစစ်ဗျူဟာကို ဗြိတိသျှအရာရှိတို့ကိုယ်တိုင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရတဲ့ စစ်ပွဲလည်း ဖြစ်ပါတယ်။“သံတမန်ရေးရာ အလွဲအချော်များ”စစ်မဖြစ်ခင်မှာ မြန်မာဘုရင်နဲ့ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်တို့ကြားမှာ ပေးစာကမ်းစာတွေကနေတစ်ဆင့် အပြန်အလှန် အထင်သေးမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာတို့က အင်္ဂလိပ်ကို “ကုန်သည်စုစု” လို့ မြင်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်တို့က မြန်မာကို “ယဉ်ကျေးမှုနိမ့်ပါးသေးတဲ့လူရိုင်းသာသာများ” လို့ မြင်ခဲ့တဲ့ အယူအဆအလွဲတွေကနေ ဒီမလိုအပ်ဘဲ သွေးချောင်းစီးရတဲ့ စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။“မဏ္ဍလစနစ် ( Mandala System ) ၏ နိဂုံးနှင့် ခေတ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံသို့ ကူးပြောင်းခြင်း”ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှာ ကျင့်သုံးတာက #မဏ္ဍလစနစ် ပါ။ အဲဒါက တိကျတဲ့ နယ်နိမိတ်မျဉ်း ( Borderline ) ထက် “ဩဇာအာဏာ စက်ဝန်း” ကိုပဲ အခြေခံတာပါ။ လက်အောက်ခံ စော်ဘွားတွေ၊ မြို့စားတွေက ဗဟိုနေပြည်တော်ကို သစ္စာခံရင် အဲဒီဒေသဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ ယူဆခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရန္တပိုစာချုပ်မှာတော့ ဗြိတိသျှတို့က မြေပုံတွေ၊ နယ်နိမိတ်မျဉ်းတွေနဲ့ တိကျတဲ့ ပိုင်နက်နယ်မြေ ( Defined Territory ) စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးလာပါတယ်။ ဒါဟာ မြန်မာ့ရိုးရာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အကြီးအကျယ် ရိုက်ခတ်စေခဲ့ပါတယ်။စစ်ပွဲရှုံးနိမ့်ပြီးနောက်မှာ မြန်မာမင်းများ ( အထူးသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ) ဟာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကို ကျင့်သုံးလာကာ နယ်စား၊ မြို့စားတွေထက် ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပိုမိုအလေးထားလာရပါတယ်။ အစဉ်အလာအရ “လက်ဆောင်တော်ဆက်ခြင်း” စနစ်ကနေ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမီ သံအမတ်လဲလှယ်ခြင်းစနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးဖို့ သင်ခန်းစာ ရခဲ့ပါတယ်။ စစ်လျော်ကြေးပေးရခြင်းနဲ့ စစ်စရိတ်ကြောင့် ရှေးဟောင်းအခွန်စနစ်တွေအစား ပိုမိုစနစ်ကျတဲ့ အခွန်ကောက်ခံမှုတွေကို စတင်စဉ်းစားလာရပါတယ်။ အရင်က “ရခိုင်ဟာ မြန်မာပိုင်တယ်” ဆိုတာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရန္တပိုစာချုပ်အပြီးမှာတော့ မြေပုံပေါ်မှာ မျဉ်းဆွဲပြီး “ဒီဘက်က ဗြိတိသျှပိုင်၊ ဟိုဘက်က မြန်မာပိုင်” ဆိုတဲ့ ခေတ်သစ်အချုပ်အခြာအာဏာ သဘောတရား ( Modern Sovereignty ) ထဲကို မြန်မာတို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရပါတယ်။အနှစ်ချုပ်ရရင် ပထမ အင်္ဂလိပ် – မြန်မာ စစ်ပွဲဟာ မြန်မာတို့ဘက်က “သတ္တိနှင့် ဗျူဟာ” ပြည့်ဝခဲ့ပေမယ့် “နည်းပညာနှင့် ဘဏ္ဍာရေး” မှာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲဖြစ်ပါတယ်။ မဟာဗန္ဓုလသာ မကျဆုံးခဲ့ရင် စစ်ပွဲဟာ ပိုပြီး ပြင်းထန်တဲ့ ရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ ဒီရှုံးနိမ့်မှုဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို အာရှ၏ အစဉ်အလာအင်အားကြီး အင်ပါယာအဆင့်မှ နိဂုံးချုပ်စေခဲ့ပါတယ်။ ထို့အပြင် ပထမ အင်္ဂလိပ် – မြန်မာစစ်ပွဲသည် ရှေးဟောင်း “မဏ္ဍလစနစ်” ( ဩဇာစက်ဝန်းစနစ် ) မှ “ခေတ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် နယ်နိမိတ်” သဘောတရားသို့ ကူးပြောင်းစေခဲ့တဲ့ အဓိကအချိုးအကွေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဤစစ်ပွဲသည် မြန်မာတို့အား မိမိတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို ခေတ်နှင့်အညီ မပြုပြင်ပါက အင်ပါယာကြီး ပြိုလဲနိုင်သည်ဟူသော အချက်ပေးသံကို အကျယ်လောင်ဆုံး မြည်ဟည်းစေခဲ့ပါတယ်။စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် နယ်မြေဆုံးရှုံးမှုထက် ပိုမိုဆိုးဝါးတာကတော့ မြန်မာတို့၏ “နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးရာ ဂုဏ်သိက္ခာ” ထိခိုက်သွားခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့ခြေလှမ်းများကို လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်ရသလို၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကြားတွင်လည်း မြန်မာတို့၏ စစ်ရေးဩဇာမှာ မှေးမှိန်သွားခဲ့ရပါတယ်။ ရန္တပိုစာချုပ်သည် မြန်မာတို့အတွက် ခါးသီးလှသော သင်ခန်းစာဖြစ်သလို၊ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးရန် အစပျိုးခဲ့တဲ့ ဝမ်းနည်းဖွယ် သမိုင်းအချို့အကွေ့တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။#SitNyeinLu#KonbaungEmpire#MandalaSystem#ModernSovereignty#CongreveRocket#Diana#Steamship#ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်#မဟာဗန္ဓုလ#အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ#ကုန်းဘောင်ခေတ်#သမိုင်း#ဗဟုသုတ
ရှေး မြန်မာ့သမိုင်းစစ်ပွဲ တွေမှာ တိုက်ဆင် တွေ ဘာလို့ အရေးပါသလဲ
တရုတ်မြန်မာစစ်ပွဲ ( Sino-BURMESE War )
တရုတ် မြန်မာစစ်ပွဲများ ၊ ကျိုင်းတုံ နှင့်ကောင်းတုံ ၊
Sino-BURMESE War 1765- 69 Sino-Burmese War1765–69 ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာတို့ အယုဒ္ဓယ ကိုဆင်ဖြ ူရှင်မင်းတရားကြီး စစ်ချီစဉ် တရုတ်မန်ချူး တို့ ပထမ နင့် ဒုတိယကျူးကျော်စစ် (end) ဗဟုသုတရစရာ သမိုင်းကြောင်း part 1 link • Sino-Burmese War 1765–69 မြန်မာသ…
8 – Sino -BURMESE War : တရုတ် မြန်မာ စစ်ပွဲ အပိုင်း ၁
တရုတ် မြန်နာစစ်ပွဲ ( ၁၇၆၅-၁၇၆၈ ) တရုတ်နဲ့ မြန်မာဟာ သမိုင်းကြောင်းအရ အကြီးအကျယ်ဆုံး စစ်ပွဲ ၄ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ် ။ အဲ့ဒီ့လေးကြိမ်စလုံးမြန်မာ ဘုရင်တွေသာအနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ် ။ တရုတ် မြန်မာ စစ်ပွဲအကြောင်းကို ဗဟုသုတ ရရှိစေရန် တင်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်။
YouTube ကိုလဲ Subscribe လုပ်ထားပေးဖို့တောင်းဆိုချင်ပါတယ် ။
အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမ စစ်ပွဲ မြန်မာ့သမိုင်း
မှတ်ဖွယ်မှတ်ရာ စာပဒေသာ 