အထင်ရှားဆုံး မြန်မာလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် (၁၀) ဦး
(Overseas ရောက် မြန်မာသိပ္ပံပညာရှင်များအပါအဝင်)
၁။ ဒေါက်တာ စောဝေလှ (Dr. Saw Wai Hla)
နယ်ပယ် — Atomic Physics, Nanoscience, Experimental Physics
ဒေါက်တာ စောဝေလှသည် လက်ရှိခေတ်တွင် နိုင်ငံတကာသိပ္ပံလောက၌ အထင်ရှားဆုံး မြန်မာနွယ်ဖွားရခိုင်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် Ohio University တွင် Physics Professor အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး Argonne National Laboratory ၏ Nanoscience and Technology Division တွင်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဇာတိ – စစ်တွေမြို့၊ ရခိုင်ပြည်နယ်
ပညာရေး
Yangon University — B.Sc. (Hons), Physics
Yangon University — M.Sc., Physics
ICTP, Trieste — Condensed Matter Theory
University of Ljubljana, Slovenia — Ph.D., Experimental Physics (1997)
အဓိကသုတေသန
Nanophysics
Atomic-scale imaging
Scanning tunneling microscopy
Quantum phenomena
Surface science
Single-atom X-ray spectroscopy
အထူးသဖြင့် သူနှင့်အဖွဲ့သည် တစ်လုံးတည်းသော atom မှ ထွက်ပေါ်လာသော X-ray signal ကို ပထမဆုံးတိုင်းတာနိုင်ခဲ့ခြင်းသည် အလွန်ထူးခြားသော သိပ္ပံအောင်မြင်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုလုပ်ငန်းကြောင့် 2024 ခုနှစ် Falling Walls Science Breakthrough of the Year – Physical Sciences ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ထူးခြားချက် — မြန်မာနိုင်ငံတွင် Physics ပညာသင်ယူပြီး ဥရောပတွင် Ph.D. ရယူကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ထိပ်တန်း National Laboratory တစ်ခုတွင် နိုင်ငံတကာအဆင့် သုတေသနလုပ်နေသော သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်သည်။
၂။ ဒေါက်တာ ဘယ်ရီပေါ် (Dr. Barry H. Paw)
နယ်ပယ် — Molecular Biology, Hematology, Genetics
Barry Paw (1962–2017) သည် Burmese-American biologist ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် သွေးနှင့် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများကို ထင်ရှားစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူသည် Harvard Medical School နှင့် ဆက်နွှယ်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး—
Red blood cell development
Hemoglobin
Iron metabolism
Genetic mutations
Anemia
Zebrafish disease models
တို့ကို အဓိကလေ့လာခဲ့သည်။
သူနှင့်အဖွဲ့၏ သုတေသနများသည် သွေးနီဥဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် hemoglobin ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပါဝင်သည့် gene များကို နားလည်ရန် အရေးပါခဲ့သည်။ Zebrafish ကို အသုံးပြု၍ သွေးရောဂါများဖြစ်စေသော mutation များကိုလည်း လေ့လာခဲ့ကြသည်။
ထူးခြားချက် — မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိပြီး Molecular Genetics နှင့် Hematology ကဲ့သို့သော ခေတ်မီ Biomedical Science နယ်ပယ်တွင် နိုင်ငံတကာအဆင့် သုတေသနပြုခဲ့သူဖြစ်သည်။
၃။ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မြတူ (Prof. Dr. Mya Tu)
နယ်ပယ် — Physiology, Medical Science, Medical Research
ဒေါက်တာ မြတူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသုတေသနစနစ် တည်ထောင်ရာတွင် အရေးပါဆုံးပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် Burma Medical Research Institute (BMRI) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး Director-General အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ BMRI သည် နောက်ပိုင်းတွင် Department of Medical Research (DMR) အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
အဓိကလုပ်ငန်းများ
Physiology research
Medical research infrastructure
လူနာများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ရောဂါဆိုင်ရာ သုတေသန
မြန်မာနိုင်ငံတွင် Medical Research Institution တည်ဆောက်ခြင်း
သုတေသနပညာရှင်များကို လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ခြင်း
သူ၏ခေတ်တွင် BMRI သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသုတေသန၏ အဓိကအခြေခံအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထူးခြားချက် — တစ်ဦးချင်း သုတေသနအောင်မြင်မှုထက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ Medical Science Research infrastructure ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းသည် သူ၏ အကြီးမားဆုံးအမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။
၄။ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အောင်သန်းဘတူ
Prof. Dr. Aung Than Batu (1931–2020)
နယ်ပယ် — Medicine, Hematology, Medical Research
ဒေါက်တာ အောင်သန်းဘတူးသည် မြန်မာ့ဆေးသိပ္ပံနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ Medical Research လောကတွင် ထင်ရှားသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည်—
Professor of Medicine
Department of Medical Research ၏ Director-General
WHO South-East Asia Regional Office တွင် Director (Research & Human Resources)
အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သုတေသနနယ်ပယ်
အထူးသဖြင့်—
Hematology
Thalassemia
Hemoglobinopathies
Clinical medicine
Medical research methodology
တို့တွင် အရေးပါသော လုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သူ၏ Thalassaemia နှင့် Hemoglobin E ရောဂါဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများအကြား အဆိုပါသွေးရောဂါများ၏ ပျံ့နှံ့မှုကို နားလည်ရန် အရေးကြီးခဲ့သည်။
WHO တွင်လည်း Medical Research နှင့် Human Resources ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၅။ ဒေါက်တာ ဖရက်ဒီ ဘလီ (Dr. Freddie Ba Hli)
နယ်ပယ် — Electrical Engineering, Applied Science & Technology
Dr. Freddie Ba Hli သည် မြန်မာ့ Engineering နှင့် Applied Research သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် MIT မှ Sc.D. in Electrical Engineering ရရှိခဲ့ပြီး Union of Burma Applied Research Institute (UBARI) ၏ ပထမဆုံး Director-General အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
အရေးပါသော တာဝန်များ
UBARI Director-General
Electrical Engineering သင်ကြားရေး
Applied research
University–industry/research linkage
University Computing Committee နှင့် ဆက်နွှယ်သော လုပ်ငန်းများ
UBARI သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကို လက်တွေ့အသုံးချရန် ရည်ရွယ်သည့် အရေးကြီးသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သူ၏ဖခင် U Ba Hli သည် Rangoon University Faculty of Engineering ၏ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး Dean ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်များနှင့် Engineering ပညာရေးပူးပေါင်းမှု တိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါခဲ့သူဖြစ်သည်။
၆။ ဒေါက်တာ စံလှအောင် (Dr. San Hla Aung)
နယ်ပယ် — Civil & Structural Engineering, Materials Engineering, Biomedical Engineering
Dr. San Hla Aung ကို မြန်မာနွယ်ဖွား အင်ဂျင်နီယာ-သိပ္ပံပညာရှင်များထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြနိုင်သည်။
ပညာရေး
University of Rangoon — B.Sc. Engineering (Civil), 1958
MIT — M.S., 1962
Tulane University — Ph.D.
သူသည် Rangoon Institute of Technology တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ သင်ကြားခဲ့ပြီး 1989 ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သို့ ရောက်ရှိကာ Tulane University တွင် Civil and Environmental Engineering နှင့် နောက်ပိုင်း Biomedical Engineering တွင် Professor of Practice/Professor အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 2016 တွင် Emeritus Professor အဖြစ် အနားယူခဲ့သည်။
သုတေသန
Structural engineering
Engineering mechanics
Materials testing
Experimental stress analysis
Prestressed concrete structures
Earthquake engineering
Biomedical engineering
ထို့အပြင် Germany နှင့် USA တို့တွင် research scholarships ရရှိခဲ့ပြီး long-span bridge structures နှင့် seismic investigations များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၇။ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ သာလှ (Dr. Tha Hla)
နယ်ပယ် – ဘူမိဗေဒ၊ Geochemistry
ပညာရေး
ဒေါက်တာ သာလှသည် မြန်မာ့ခေတ်သစ် ဘူမိဗေဒပညာ၏ အရေးအပါဆုံး ရှေ့ဆောင်ပညာရှင်များထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် State Scholar အဖြစ် ဗြိတိန်သို့ ပညာသင်သွားခဲ့သည်။
University of London/Kings College တွင် Geology လေ့လာခဲ့သည်။
Imperial College တွင် Geochemistry ဖြင့် PhD ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် Geology Department ကို ၁၉၄၇၁၉၆၁ အတွင်း ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခေတ်မီဘူမိဗေဒပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာရန် အခြေခံပညာရေးစနစ်ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။
Nyi Nyi၊ Ba Than Haq၊ C. Thacpaw၊ Myint Lwin Thein၊ Maung Thein၊ Win Swe စသည့် နောက်မျိုးဆက်ပညာရှင်များကို လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
ထူးခြားချက် – မြန်မာ့ဘူမိဗေဒပညာ၏ အစောပိုင်း professional generation ကို ဖန်တီးပေးခဲ့ခြင်း။
၈။ ဒေါက်တာ စိန်ထွန်း (Dr. Sein Tun / Sein Htoon, 1939–2011)
နယ်ပယ် — Physics
Dr. Sein Tun သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ရူပဗေဒပညာရှင်နှင့် တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပညာရေး
Rangoon University — B.Sc. Physics, 1962
University of Surrey — M.Sc. Physics, 1967
Ph.D. Physics — 1973
သူသည် Yangon University Physics Department တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ သင်ကြားခဲ့ပြီး Physics Department ၏ Head အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
အထူးလုပ်ငန်းများ
Advanced Physics သင်ကြားရေးစာအုပ်များ ရေးသားခြင်း
Physics ပညာရေး တိုးတက်ရေး
Science Council တွင် ပါဝင်ခြင်း
Institute of Physics ၏ Fellow အဖြစ် ပါဝင်ခြင်း
ထူးခြားချက် — မြန်မာနိုင်ငံတွင် Advanced Physics ပညာရပ် သင်ကြားရေးနှင့် ပညာရှင်မျိုးဆက်များ မွေးထုတ်ရာတွင် အရေးပါခဲ့သည်။
၉။ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ လှရီရီ (Prof. Dr. Hla Yee Yee)
နယ်ပယ် — Physiology, Medical Education
ဒေါက်တာ လှရီရီသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင် Medical Science နှင့် Medical Education နယ်ပယ်၌ ထင်ရှားသော ပညာရှင်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
MBBS — Institute of Medicine (1), Rangoon, 1968
MSc — Physiology/Renal Physiology, Mandalay
Ph.D. — University of London, 1989
သူမသည် University of Medicine (1), Yangon တွင် Professor & Head of Physiology အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် International Medical University, Malaysia တွင် Professor of Physiology နှင့် Medical Education ဆိုင်ရာတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အဓိကသုတေသန
Renal physiology
Salt and hypertension
Human physiology
Medical education
Problem-Based Learning (PBL)
Assessment systems
မြန်မာ Physiology and Biochemistry Society တွင်လည်း ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၀။ ဒေါက်တာ ကိုကိုဦး (Dr. Ko Ko Oo, 1961–2015)
နယ်ပယ် — Nuclear Physics, Atomic Science & Technology
Dr. Ko Ko Oo သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ Nuclear Physics နှင့် Atomic Science & Technology နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပညာရေး
Yangon Technological University
Osaka University, Japan — Ph.D. in Nuclear Physics
သူသည်—
Department of Atomic Energy ၏ Director-General
Department of Technical and Vocational Education ၏ Director-General
Ministry of Science and Technology ၏ Deputy Minister
2012–2015 — Minister for Science and Technology
အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူ၏ အဓိကကျွမ်းကျင်မှုမှာ Nuclear Physics နှင့် Atomic Energy ဆိုင်ရာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ Atomic Energy နှင့် Science & Technology အုပ်ချုပ်ရေးဖွံ့ဖြိုးမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စုစည်းဇယား
အဆင့် သိပ္ပံပညာရှင် အဓိကနယ်ပယ် ပြည်ပဆက်နွှယ်မှု
၁ ဒေါက်တာ စောဝေလှ Atomic Physics / Nanoscience 🇺🇸 Ohio University, Argonne
၂ ဒေါက်တာ Barry H. Paw Genetics / Hematology 🇺🇸 Harvard / NIH
၃ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မြတူ -Physiology / Medical Research 🇦🇺 Australia တွင် နောက်ဆုံးနေထိုင်
၄ ဒေါက်တာ အောင်သန်းဘတူ – Medicine / Hematology 🌏 WHO SEARO
၅ ဒေါက်တာ Freddie Ba Hli Electrical Engineering 🇺🇸 MIT / Applied Research
၆ ဒေါက်တာ စံလှအောင် Civil / Structural Engineering 🇺🇸 MIT / Tulane
၇ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ သာလှ Geology / Geochemistry
- @London Imperial College
၈ ဒေါက်တာ စိန်ထွန်း Physics 🇬🇧 University of Surrey
၉ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ လှရီရီ Physiology / Medical Education 🇬🇧 UK / 🇲🇾 London Imperial College
၈ ဒေါက်တာ စိန်ထွန်း Physics 🇬🇧 University of Surrey
၉ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ လှရီရီ Physiology / Medical Education 🇬🇧 UK / 🇲🇾 Malaysia
၁၀ ဒေါက်တာ ကိုကိုဦး Nuclear Physics 🇯🇵 Osaka University
အထူးမှတ်သားရန်
ဒီစာရင်းကိုကြည့်လျှင် မြန်မာသိပ္ပံပညာရှင်များ၏ ထင်ရှားသော နယ်ပယ်များမှာ Physics, Nanoscience, Genetics, Medicine, Physiology, Engineering, Geology/Geophysics နှင့် Nuclear Science တို့အထိ ကျယ်ပြန့်နေသည်။
အထူးသဖြင့် Dr. Saw Wai Hla နှင့် Dr. Barry Paw တို့သည် ပြည်ပတွင် နိုင်ငံတကာသိပ္ပံသုတေသနအဆင့်အထိ ထင်ရှားခဲ့ကြပြီး၊ Dr. Mya Tu နှင့် Dr. Aung Than Batu တို့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ Medical Research အခြေခံအဆောက်အအုံကို တည်ဆောက်ရာတွင် အရေးပါခဲ့ကြသည်။ Dr. Freddie Ba Hli နှင့် Dr. San Hla Aung တို့က Engineering/Applied Science ပညာရပ်များ၊ Dr. Sone Han က Geoscience၊ Dr. Ko Ko Oo က Nuclear Science တို့တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍများ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။
မှတ်ချက် — “မြန်မာလူမျိုး” ဟူသော သတ်မှတ်ချက်ကို ဒီနေရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံဖွား သို့မဟုတ် မြန်မာနွယ်ဖွား သိပ္ပံပညာရှင် ဟူသော ကျယ်ပြန့်သည့် အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် Overseas Burmese scientists များကိုလည်း ထည့်သွင်းထားပါသည်။
သူရိန် (ဘူမိဗေဒ)
17/09/2026
Thu Rain
၁၆၆ ရက်ကြာ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့ပြီး ပျံလွန်တော် မူခဲ့သည့် ဦးဝိစာရအကြောင်း နှင့် ဦးဝိစာရ ရုပ်တုသမိုင်း ။ ယခုဖော်ပြပေးမယ်အကြောင်းအရာလေးကတော့ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရား အနောက်တောင်ထောင့်ရှိ ဦးဝိစာရအထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုနှင့် ဦးဝိစာရလမ်းသမိုင်း အပြင် ဦးဝိစာရ၏ ဘဝဖြစ်စဉ် သမိုင်းကိုဘဖော်ပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဝိစာရသည် မြန်မာရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး ကိုလိုနီဗြိတိသျှများကိုတော်လှန်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဝိစာရဟာ နိုင်ငံရေးအမှုဖြင့်ဖမ်းအဆီးခံရပြီး ၁၆၆ရက်ကြာ အစာငတ်ခံ အကြမ်းမဖက်ဆန္ဒပြခဲ့ရာမှ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည့် မြန်မာ့သူရဲကောင်း အာဇာနည်တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
တစ်ခေတ်တစ်ခါက ကျော်ကြားခဲ့သည့် မြန်မာ လူတော်ကြီးများ
ကာတွန်း ပညာရှင်ကြီးများနှင့် ပန်းချီပညရျင်ကြီးများ ၅ ဥိး
ပန်းချိပညာရှင်ဆရာကြီးဦးငွေကိုင် ၊ ဆရာကြီးပန်းချီ ဦးဘညာဏ်၏ဘဝ၊ ၊နိုင်ငံကျော် ပနိးချီပညာရျင်ကြီး ဦးဘကြည် ၊ မြန်မာ့ကာတွန်းအစ ေ၇ွှတလေးက၊ ကာတွန်း ပညာရှင်ကြီး ဦးဘဂျမ်းရဲ့ဘဝ ဇာတ်ကြောင်း ။
တစ်ခေတ် တစ်ချိန်တုနိးကက ပြည်သူချစ်သော အနုပညာရှင်ကြီး များ ၃၄ ဦး။
နှင်းဆီ ၊စန်းစန်းအေး၊တင်တင်ညို၊ အောင်လါင် ၊ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း၊မြတ်လေး၊ တင်တင်လှ ၊တင်ဆင်နွဲ ၊တင်တင်ညို၊ရွှဘ၊ ဂျော်လီဆွေ၊ ရျု၎ဝ စမိးစမ်းအေး၊ ဝင်း၎င်းသန်း ဧောဠိတုဒ် ၊ခင်သနိးနု ၊ထွန်းဝေ၊ဦးကျောက်လုံး၊ဒေါ်မာမာဤေး၊ဖိုးပါကြီး၊ေုွ်မေသစ် ၊အကယ်ဒမီ ခင်ယုမေ ၊ ဆင်ချု့မလေး၊ ၎ေရီမြင့် ၊ဒေါ်မေရှင် ၊ကြညကြည်ဌေး၊ မင်းသားကြီးစိနိကတုံး။ေုွ်ဩဘာသောင်း၊နန်းတော်ေ၇ှ့ ဆရာတင် ။
