ဖတ်စရာ မှတ်စရာ ( ၁၉၂ )
သတ္တဝါ မျိုးစိတ် များ၏ မူလအစ ဒါဝင်သီအိုရီ ကို စတင် ဖေါ်ထုတ်ခဲ့သူ
Origin of Species by Charles Darwin
London , မြို့ဆင်ခြေဖုံး တောင်ဘက်ခြမ်း က
Bromley မြို့မှာ တစ်နေ့တာ ညနေခင်း
အင်္ဂလန် ဘိလပ်နိုင်ငံ လန်ဒန်ကို အလည်အပတ်လာခဲ့တာ ၄ လခန့်အကြာ မှာ
အိမ် ပြနိဘို့ ၂ ရက်သာကျန်တော့တယ်. ။
လန်ဒန် ဆင်ခြေဖုံးက ခရီုင် အဆင့် ရှိ ဘရွန်မလေ မြို့ကလေးမှာ နေကြတဲ့ မိသားစုထံ အလည်လာခဲ့တာ ပြန်ရတော့မယ်. ။
မူလတန်းအဆင့် နောက်ဆုံးတန်းတက်နေတဲ့ မြေးငယ် လေးကိုတစ်ခါတရံ ကျောင်းအပြန် ကြိုပေးရ တယ်.
သူတို့နိုင်ငံမှာ ခလေးငယ်ကျောင်းသားတွေကို မိဘဆွေမျိုးတွေကိုယ်တိုင် ကျောင်းကြိုကျောင်းပို့လုပ်ပေးကြရတယ်.
ကျောင်းဆင်းချိန် လာကြိုသူ ေ၇ာက်မလာမချင်း ခလေးကိုကျောင်းကထွက်ခွင့်မပေးဘူး ။ဆရာဆရာမတွေက အုပ်ထိန်းသူတွေမလာမချင်းစောင့်ရှောက် ပေး ထားတယ်.
ကျောင်းမှာ နေ့လည်စာကို အတန်းတိုင်းတစ်ကျောင်းလုံးခလေးတွေအားလုံးကို နေ့လည်စာအခမဲ့ အမြဲ ကြွေးတယ်.
ကျောင်းမှာစာမေးပွဲမရှိ,
သူတိုသင်ရတဲ့ အခြေခံ ဘာသာရပ်တွေကလဲ စုံနေတာဘဲ ။ ပြဇာတ်ကဇတ် သီချင်းဆိုတာကအစ ၊အားကစားအစုံသင်ပေးတယ်.
မြေးငယ်က တခါ တရံ ကျောင်းဆင်းရင် ဘောလုံးသင်တန်းဆက် တက်နေ၇င် ညနေ ၄နာရီံခွဲ ကျောင်းပြန် နောက်ကျ မှ ကြိုရတယ်,
အိမ်ကနေ မြို့ထဲမှတစ်ဆင့် ကုန်းအဆင်းမှာရှိတဲ့ကျောင်းကိုသွားရတယ်, ၊ မိနစ် ၂၀ ခန့်ကုန်း အဆင်း လမ်းလျောက် ရတယ်.
ကျောင်းသွားကြိုရင် ကျောင်းကအပြန်မှာတော့ကုန်းတက်ပေရော့ဘဲ။
ကုန်းဆင်းကုန်းတက် လမ်းလျောက် ရတာ ကျန်းမာရေး အထောက်အကူပြုပါတယ်.
ယနေ့ ကျောင်းမကြိုရလို့ ညနေ မြို့ထဲစျေးဝယ်ထွက်တယ်.
မြို့လည်မှာ က အရောင်းဆိုင်တွေ မျိုးစုံနဲ့စျေးကွက်လပ်နဲ့ကစားကွင်းရှိတယ်.
ခရစ္စမတ် ချိန်မီးတွေထွန်းထားတယ်.။
အိမ်ကအထွက် မှာ ခြံဝင်း ထဲလမ်းပေါ်မှာ ပြေးလွှား အစာရှာနေတဲ့ ရှဉ့်ကလေး ၂ ကောင် အမြဲလိုလို တွေ့ ရတတ် တယ်.
အအေးဒ ဏ်ကို အမှုမထားနိုင်ကြဘဲ သူတို့နေထိုင်ရာသစ်ပင်အောင်ဆင်းပြီး
ဝမ်းေရးအတွက် အစာ ထွက် ရှာစားနေတတ်ကြတာ မကြာခန ဆုံရတယ်. တယ်. ။
တစ်ခါတစ်လေ ၄ ထပ် အလွှာပေါ်က ဝရန်တာပေါ် ရောက်လာတတ်ပြီး အစာတွေလှန်လှောရှာနေတာ အခနိးထဲက တွေ့ရတတ်သေးတယ်။ လူတွေလိုဘဲ ကိုယ့်ဝမိးကိုယ်ကြောင်းနေကြရတဲ့သတ္တဝါကလေးတွေပါဘဲ။
မြို့ထဲမှာ အမြဲဝယ် နေကျ Lidle ဆိုင်ကြီးကိုမရောက်ခင် လမ်းမပေါ်မှာ
Charles Darwin အကြောင်း ပနိးချီ ဆွဲ ထားတဲ့ ကြော်ငြာ ဆိုင်း ဘုတ် ကြီး တစ်ခုတွေ့ခဲ့တာကြာပြီ.
မြေးငယ်ကို Origin of Species မျိုးရိုးဗီ ဇ အကြောင်း အပင်တွေအကောင်တွေလူတွေရဲ့ဘဝအစ “ အကြောင်းတွေးကြံဆရေးထားတဲ့ ဂန္တဝင် စာအုပ်ကြီးေရးသူ ယခု ရောက်နေတဲ့ ဘရွန်မလေ မြို့ဆင်ခြေဖုံးရပ်မှာနေသွားခဲ့သူ ချားလ်စ်ဒါဝင်ကို သိလားမေးတော့
မူလတန်း အဆင့် မြေး ငယ် ကျောင်းသူ က သူ သိတယ်တဲ့ ။
လန်ဒန် နဲ့အတူ ဘရွန်မလေမြို့မှာလဲ ယခုနိုဝင်ဘာလကုန် မှာ နေ့စဉ် ၅ဒီဂရီ C တန်းကျင် ရှိနေလို့ အလွန်အေးနေပြီ၊ အအေးဒဏ်မခံနိုင်ကြတဲ့ အပင်တွေ အေ၇ွက်တွေကြွေကျပြီး အရိုးပြိုင်းပိြုင် ဖြစ်နေကြပြီ ။
ဒီဇင်ဘာ ခရစ္စမတ် ရက်တွေ ကတော့ သူတို့နိုင်ငံမှာအအေးဆုံးရာသီ။ ဖြစ်မလားဘဲ ။
ချားလ်စ် ဒါဝင်နဲ့ယခုမိမိတို့နေတဲ့ ဘရွန်မလေမြို့ ဘယ်လိုဆက်စပ်လဲသိလိုတာနဲ့
ဘာမဆိုဘက်စုံ မေးလို့ရနေတဲ့ ကွန်ပျူတာ iPad ထဲက Chat GPT ကို မေးကြညိ့ရာ သူ ပြောပြတဲ့ Charles Darwin အကြောင်းကို ပြန်လည် ဖြန့်ဝေလိုက်ပါတယ်.
အေးမြင့် ( ညောင်တုန်း )
၂၈ ၊ ၁၁ ,၂၀၂၄
ရည်ညွှန်း
၁ ။ Chat GPT ပြောပြတဲ့ Charles Darwin အကြောင်း
၂ ။ ချားလ်စ် ဒါ ဝင် အထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း ( Wikipedia )
ရည်ညွှန်း ၁ ။
Charles Darwin အကြောင်း Google Translteတိုက်ရိုက် မြန်မာပြန် မူရင်း။
အေးမြင့် မေး
1- Charles Darwin ၏ မွေးရပ်မြေနှင့် လိပ်စာသည် Bromley ၊ London ၊ U.K အနီးတွင် အဘယ်မှာရှိသနည်း။
2- ဒီနေ့ သူ့အိမ်ဟောင်းမှာ ပန်းခြံထဲမှာ ဘာမြင်ရလဲ။
3 – Bromley ကနေ ဘယ်လိုသွားရမလဲ၊ သူ့အိမ်ရောက်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ။
4- သူ့အိမ်ဟောင်းကို ပြတိုက်အဖြစ်အသုံးပြုပါက သူ့နေအိမ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် ဝင်ကြေးများ ရှိပါသလား၊
5- သူ့ဘဝနဲ့ သူရဲ့ ထူးထူးခြားခြား အဖြစ်အပျက်တွေကို ပြောပြပါ. သူ့အိမ်မှာသူ နေထိုင်ပြီး ဘာတွေလုပ်နေလဲ ။
6- မတူညီသော အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ပတ်သက်သော ဇီဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သူ၏ အဓိက အောင်မြင်မှုများမှာ အဘယ်နည်း။
7- Bromley လမ်းတစ်လမ်းမှာ ပန်းချီဘုတ်တစ်ခုကို တွေ့လိုက်တယ်။ Bromley နဲ့ မိုင်အနည်းငယ်ဝေးတဲ့ တခြားနေရာမှာ ရှိတဲ့ သူ့အိမ်မှာ သူ နေတုန်းက Bromley နဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲ။
Chat GPT ဖြေ
### 1. Bromley အနီးရှိ Charles Darwin ၏ဇာတိ
Charles Darwin ၏အိမ်၊ Down House သည် UK၊ Bromley မှ 3.5 မိုင်ခန့်အကွာ Down ရွာတွင်တည်ရှိသည်။ လိပ်စာမှာ Down House, Luxted Road, Downe, Orpington BR6 7JT ဖြစ်သည်။
### ၂။ ဒီနေ့ သူ့အိမ်ဟောင်းနဲ့ ပန်းခြံမှာ ဘာတွေတွေ့နိုင်လဲ။
Down House သည် ယခုအခါ English Heritage မှ စီမံခန့်ခွဲသည့် ပြတိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧည့်သည်များ စူးစမ်းလေ့လာနိုင်သည်-
- အိမ်
- Darwin ရေးခဲ့သော On the Origin of Species လေ့လာမှု။
- ပုံဆွဲခန်း၊ ထမင်းစားခန်းနှင့် ခေတ်ပရိဘောဂများဖြင့် အိပ်ခန်းများအပါအဝင် ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသောအခန်းများ။
- ဒါဝင်၏ဘဝ၊ မိသားစု၊ ခရီးသွားခြင်းနှင့် သိပ္ပံနည်းကျရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများကို ပြသသည့် ပြပွဲ။
ဥယျာဉ် - နေ့စဉ်လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်းအတွက် ဒါဝင်အသုံးပြုသော “သဲလမ်း” လမ်းကြောင်း။
- ဒါဝင်သည် ရုက္ခဗေဒစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဖန်လုံအိမ်များ။
- ဒါဝင်၏အချိန်ကိုထင်ဟပ်စေသောသမိုင်းဝင်အပင်များ။ အပြန်အလှန်အကျိုးပြုသည့် ဖန်သားပြင်ပြသမှုများနှင့် မိသားစုအတွက် အဆင်ပြေစေမည့် လှုပ်ရှားမှုများကို လည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။
### 3. Bromley ကနေ ဘယ်လိုသွားမလဲ။
Bromley မှ
- ဘတ်စ်ကားဖြင့်-ဘတ်စ်ကား R8ကို Bromley တောင်ဘူတာမှ Downe Village သို့သွားပါ။ အဲဒီကနေ Down House ကို 15 မိနစ် လမ်းလျှောက်ရပါတယ်။
- ကားဖြင့်– A21 နှင့် ** Luxted Road** တစ်လျှောက် မိနစ် 20 ခန့် ကားမောင်းရသည်။ ခရီးသွားချိန်-
- ဘတ်စ်ကားဖြင့်- ၄၅ မိနစ် (လမ်းလျှောက်ချိန် အပါအဝင်)။
- ကားဖြင့် : 20 မိနစ်။
### 4. ပြတိုက်ဝင်ပေါက်အသေးစိတ်
- ဝင်ကြေး
- လူကြီးများ- £16.00
- ကလေး (5-17 နှစ်): £9.50
- English Heritage အဖွဲ့ဝင်များ- အခမဲ့
(စျေးနှုန်းများသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်၊ လည်ပတ်ခြင်းမပြုမီ စုံစမ်း အတည်ပြုပါ။) - ဖွင့်ရက်နှင့် အလုပ်ချိန်
- ပုံမှန်အားဖြင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှ တနင်္ဂနွေနေ့၊ နံနက် ၁၀ နာရီမှ ညနေ ၅ နာရီအထိ ဖွင့်လှစ်ပါသည်။
- အချို့သော အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များတွင် ပိတ်သည်။
နောက်ဆုံးအသေးစိတ်အချက်အလက်များအတွက် English Heritage ဝဘ်ဆိုက် ကို စစ်ဆေးကြရှု ပါ။
### ၅။ Down House ရှိ ဒါဝင်၏ဘဝနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ
Charles Darwin သည် Down House တွင် နှစ်ပေါင်း ၄၀ (၁၈၄၂-၁၈၈၂)** နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူ့ဘဝရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ အချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
- သိပ်ပံသုတသေန–
- သူ၏ လေ့လာမှုနှင့် ဥယျာဉ်တွင် အမိုက်စား စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
- သူ၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သီအိုရီကို လွှမ်းမိုးနေသော အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
- မိသားစုဘဝ
- ဇနီး အမ်မာ နှင့် သားသမီး ၁၀ ဦးတို့ နှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
- Down House သည် Darwin အလုပ်နှင့် မိသားစုကို ဟန်ချက်ညီညီဖြင့် မိသားစုဗဟိုပြုနေရာဖြစ်သည်။
- ရေးသားခြင်း
- On the Origin of Species (1859)၊ The Descent of Man (1871) နှင့် အခြားသော သြဇာကြီးသော လက်ရာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
- နေ့စဉ်ပုံမှန်
- လှုံ့ဆော်မှုများအတွက် “Sandwalk” လမ်းလျှောက်။
- သူ၏ဖန်လုံအိမ်နှင့် ဥယျာဉ်တွင် ရုက္ခဗေဒစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
### 6. Darwin’s Major Achievements in Biology
- သဘာဝရွေးချယ်မှုဖြင့် ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သီအိုရီ
- မျိုးစိတ်များသည် သဘာဝရွေးချယ်မှုဖြင့် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲလာသည်ဟု အယူအဆဖြင့် တော်လှန်သော ဇီဝဗေဒ။
- အပင်နှင့် တိရိစ္ဆာန်များဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ
- သစ်ခွများ၊ အသားစားအပင်များနှင့် ၀တ်မှုန်ကူးခြင်းကို လေ့လာခဲ့သည်။
- တီကောင် များနှင့် ခရင်းကောင် များ၏ အပြုအမူကို လေ့လာပါသည်။
- ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများနှင့် မျိုးစိတ်အလိုက် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေမည့် ထိုးထွင်းအမြင်များကို တီထွင်သည်.။
### 7. Darwin နှင့် Bromley ချိတ်ဆက်မှု
- ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝ– Bromley သည် ၎င်း၏နေအိမ်အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဧရိယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဒေသခံများနှင့် ဧည့်သည်များအတွက် ရည်ညွှန်းသည့်အချက်အချာ နေရာဖြစ်သည်။
- ** Bromley ရှိ အမွေအနှစ်**
- သူသည် အနီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်သော Bromley သို့ စာတိုက်နှင့်လူမှုရေးဆက်သွယ်မှုရှိသည်။
- Bromley သည် ၎င်း၏ အမွေအနှစ်များကို ကမ္ပည်းများ နှင့် လမ်းဆိုင်းဘုတ်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုကာ ဧရိယာနှင့် သူ၏ ပေါင်းစည်းမှုကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ Darwin သည် သိပ္ပံအလုပ်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသော ၎င်း၏ အေးဆေး ငြိမ်သက်စွာ လေ့လာမှုများအတွက် Downe ကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး Bromley သည် သာယာအဆင်ပြေမှုများအတွက် အနီးနားရှိ အချက်အချာအဖြစ် သတ်မှတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Original Chat GPT post Questions and Answers
Ayw Myint
1- Where is Charles Darwin’s native home and address near Bromley , London, U.K ?
2- What can I see in his old house and park there today?
3 – How can I go there from Bromley and how long to reach his home?
4- If his old house was used as a museum , are there any entrance fees to visit his home and opening days and hours
5- Tell me his life and remarkable stories that he spent his life there in his home and doing what ?
6- What was his major achievements on biological environments relating to different kinds of plants and animals ?
7- I saw a painting board on one of a road of Bromley. How he was related to Bromley when he stayed in his own house in another place probably a few miles away from Bromley?
Chat GPT
1. Charles Darwin’s Native Home Near Bromley
Charles Darwin’s home, Down House, is located in the village of Downe, about 3.5 miles from Bromley, London, UK. The address is Down House, Luxted Road, Downe, Orpington BR6 7JT.
2. What Can You See in His Old House and Park Today?
Down House is now a museum managed by English Heritage. Visitors can explore:
- The house:
- The study where Darwin wrote On the Origin of Species.
- Restored rooms, including the drawing room, dining room, and bedrooms with period furnishings.
- An exhibition showcasing Darwin’s life, family, travels, and scientific discoveries.
- The garden:
- The “Sandwalk,” a path Darwin used for daily walks and contemplation.
- Greenhouses where Darwin conducted botanical experiments.
- Historical plantings that reflect Darwin’s time.
Interactive displays and family-friendly activities are also available.
3. How to Get There From Bromley?
From Bromley:
- By bus: Take bus R8 from Bromley South station to Downe Village. From there, it’s a 15-minute walk to Down House.
- By car: It’s a 20-minute drive along A21 and Luxted Road.
Travel time:
- By bus: Around 45 minutes (including walking time).
- By car: 20 minutes.
4. Museum Entry Details
- Admission fees:
- Adults: £16.00
- Children (5–17 years): £9.50
- English Heritage members: Free
(Prices are approximate; confirm before visiting.) - Opening days and hours:
- Typically open Wednesday to Sunday, 10 am to 5 pm.
- Closed on certain public holidays.
Check the English Heritage website for the latest details.
5. Darwin’s Life and Activities at Down House
Charles Darwin lived at Down House for 40 years (1842–1882). Notable aspects of his life there include:
- Scientific Research:
- Conducted groundbreaking experiments in his study and garden.
- Observed plants, animals, and insects, influencing his theory of evolution.
- Family Life:
- Lived with his wife, Emma, and their 10 children.
- Down House was a family-centric space, with Darwin balancing work and family.
- Writing:
- Authored On the Origin of Species (1859), The Descent of Man (1871), and other influential works.
- Daily Routine:
- Walked along the “Sandwalk” for inspiration.
- Carried out botanical experiments in his greenhouse and garden.
6. Darwin’s Major Achievements in Biology
- Theory of Evolution by Natural Selection:
- Revolutionized biology with the idea that species evolve over time through natural selection.
- Observations on Plants and Animals:
- Studied orchids, carnivorous plants, and cross-pollination.
- Explored the behavior of earthworms and barnacles.
- Developed insights into biodiversity and species adaptation.
7. Darwin’s Connection to Bromley
- Early Life: Bromley was part of the area surrounding his home, making it a point of reference for locals and visitors.
- Legacy in Bromley:
- He had a postal and social connection to Bromley as the nearest major town.
- Bromley honors his legacy with plaques and road signs, recognizing his association with the area.
Darwin chose Downe for its tranquility, conducive to scientific work, while Bromley served as a nearby hub for amenities.
ရည်ညွှန်း ၂ ။
ချားလ်စ် ဒါ ဝင်အကြောင်း အထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း ( Wikipedia )
ချားလ်စ် ဒါဝင်
ချားလ်စ်ဒါဝင် (Charles Darwin) (၁၈၀၉-၁၈၈၂)ကို ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ် သီအိုရီ (Evolution Theory) နှင့် ပတ်သက်ပြီး ကျော်ဇောထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၉ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ရှရူဘူရီ (shrewsbury) တွင်ဖွားမြင်သည်။ အသက်၁၆နှစ်တွင် အီဒင်ဘတ်တက္ကသိုလ် (Edinburg) တွင် ဆေးပညာကို စတင်သင်ယူသည်။ သို့သော် ဆေးပညာနှင့် ခန္ဒာဗေဒ (Anatomy) တွင် စိတ်ပါဝင်စားမှု သိပ်မရှိသဖြင့် ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် (Cambridge) သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး ကျမ်းစာသင်ယူသည်။ သို့သော် များစွာအားစိုက်သင်ယူခြင်း မရှိပဲ မြင်းစီး၊ အမဲလိုက် စသည့် အပျော်အပါးများဖြင့်သာ အချိန်ဖြုန်းနေလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အတွက် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် မကြာခဏပင် အခြေတင် စကားများကြသည်။ နောက်မကြာမှီ ဆရာတစ်ဦးအား အပိုင်စည်းရုံးပြီး မိမိအား သဘာဝပညာရှင် (Nuturalist) အဖြစ်ထောက်ခံချက်ပေးစေသည်။ ထိုထောက်ခံချက်ကို အသုံးပြုကာ ဘီဂဲလ်သင်္ဘော (H.M.S Beagle) ဖြင့် ရေလမ်းစူးစမ်းရှာဖွေရေးခရီးတွင် လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ ထိုခရီးမှာ ဒါဝင့်အတွက် သာမက သူ၏ဘဝနောက်ပိုင်း တွေ့ရှိချက်များကိုပါ အလွန်အကျိုးရှိစေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် စတင်သည့် ထိုခရီးစဉ်တွင်လိုက်ပါခဲ့စဉ်က ဒါဝင့်အသက်မှာ ၂၂နှစ်သားသာရှိသေးသည်။
ထိုမှစတင်ပြီးခရီးထွက်ရာ (၅) နှစ်လုံးလုံး တောင်အမေရိကတိုက်ကမ်းခြေများ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ နှင့် တောင်ဘက် အတ္တလန်တိတ်ဒေသများတွင် အေးအေးလူလူ လေ့လာခွင့်ရသည်။ ထို့ပြင် လူသူမနီးသည့် ကျွန်းများ၊ လူရိုင်းဆန်ဆန်မျိုးနွယ်စုများ (တိုးတက်မှုများစွာမရှိသေးသည့် ရှေးကျကျန်ရစ်သည့် လူမျိုးနွယ်စုများ) (Primitive tribes)၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း (Fossil)၊ အပင်များ၊ သတ္တဝါများကို အမျိုးစုံလင်အောင် တွေ့ရှိကာ လေ့လာခွင့်ရခဲ့သည်။ တွေ့ရှိချက်မှန်သမျှကို စာအုပ်များတွင် မှတ်တမ်းမှတ်ရာအစုံအလင် ရေးမှတ်ထားခဲ့သည်။ ထိုမှတ်စုများမှာ နောင်တစ်ချိန်တွင်ရေးသားမည့် ကျမ်းများအတွက် အရေးပါသည့် အရင်းအနှီးများ ဖြစ်ပေတော့သည်။
၁၈၃၆ ဒါဝင် အိမ်ပြန်ရောက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏တွေ့ရှိချက်များကို အခြေခံကာ သတ္တဝါနှင့် အပင်များသည် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မပြောင်းမလဲပဲ တပုံစံတည်း တည်ရှိမနေနိုင်ကြောင်း နားလည်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချက်အား မည်သူ့ကိုမှ ပြောပြခဲ့ခြင်း၊ ရှင်းပြခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ အများက ကန့်ကွက်မည်မှာ သေချာလှသည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ သို့သော် ဘူမိဗေဒ သဘောအရ တောင်များ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ ပင်လယ်များ၊ ကုန်းမြေများ အားလုံးသည် အချိန်ကာလနှင့် အခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲမြဲဖြစ်သကဲ့သို့ သတ္တဝါများ၊ အပင်များတွင်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင်ဖြစ်မည်ကို သက်သေပြနိုင်ရန် အကြီးအကျယ်ပင် လုံ့လထုတ်တော့သည်။ သို့ဖြင့် ပညာရှင်များ အသိုင်းအဝန်းကြားတွင် ဒါဝင်၏အမည်မှာ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၈၃၈ တွင် သောမက်စ်မားလ်သပ်စ်၏ လူဦးရေ အခြေခံသဘောတရားအကြောင်း အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ဖတ်ရှုမိပြီးနောက် မိမိစိတ်ကူးကို မည်သို့သက်သေပြရမည်ကို အတွေးရသွားခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် သဘာဝအလိုက် ရွေးချယ်ခြင်း အခြေခံ သဘောတရား (Principle of natural selection) ကိုရေးသားခဲ့ပြီး ဖြန့်ဝေခြင်းမပြုပဲ သက်သေပြနိုင်ရန် အထောက်အထားများကို စုဆောင်းနေခဲ့သည်။ ပြီးမှ စနစ်တကျထုတ်ဝေတင်ပြနိုင်ရန် မူကြမ်း(Hypothesis) ကို စီစဉ်သည်။
သီအိုရီ အကျဉ်းချုပ်ကို ၁၈၄၂ စောစောကပင် ရေးသားပြီးစီးခဲ့ပြီးနောက် အကျယ်ကို ၁၈၄၄ တွင်ပြီးစီးသည်။ ထိုသို့ အကျယ်ရေးနေချိန်အတွင်း အရှေ့အင်ဒိစ် (ယနေ့ အင်ဒိုနီးရှား) သို့ ရောက်ရှိနေသည့် အဲဖရက်ရပ်ဆဲလ်ဝေါလေ့စ် (Alfred Russel Wallace) ထံမှ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သီအိုရီ နှင့်ပတ်သက်သည့် စာမူကြမ်းတစ်ခု ရောက်လာသဖြင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးရာ နှစ်ဦးသား၏ တွေ့ရှိများမှာ အဓိက အကြောင်းအရာအားဖြင့် အတော်များများ တူညီမှုရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ နှစ်ဦးသားအနေဖြင့် တူညီသည့် အကြောင်းအရာ တစ်ခုအတွက် မည်သူကအလျင်တွေ့ရှိသည်ကို ငြင်းခုံရတော့မယ့် အခြေအနေသို့ ရောက်နေရပြီဖြစ်သည်။
သို့သော် ဒါဝင်က ထိုအခြေအနေသို့ အရောက်မခံတော့ပဲ နှစ်ဦးလုံး၏ စာမူများကို သိပ္ပံအဖွဲ့ကြီးတစ်ခုသို့ ပို့ပြီးတင်ပြလိုက်သည်။ ထိုတင်ပြချက်များအား မည်သူမျှ အရေးတယူ ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း ၁၈၅၉တွင် ဒါဝင်၏ မျိုးရိုးဗီဇများ (The 0rigin of Species) ကိုပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသောအခါတွင်မူ ပညာရှင်အသိုင်းအဝန်းကြားတွင်သာမက အရပ်သားများကြားတွင်ပါ အကြီးအကျယ် ပွက်လောညံသွားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၈၇၁ တွင် လူဆင်းသက်လာပုံနှင့် လိင်အလိုက် ရွေးချယ်ပုံ”‘ (The Descent of Men and Selection to Sex) ကို ထပ်မံထုတ်ဝေသောအခါတွင်လည်း အကြီးအကျယ် အငြင်းပွားကြပြန်သည်။ ထိုနောက် လူသည် လူဝံ (Ape) ကဲ့သို့သောသတ္တဝါမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသည် ဟူသော် အဆိုပြုချက်ကို ဖတ်ရသောအခါ လောင်နေသည့် မီးတောက်ထဲသို့ ဆီလောင်းထည့်လိုက်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဒါဝင်သည် သူ၏သီအိုရီနှင့် ပတ်သက်ပြီး ငြင်းခုံကြသည့် ပွဲများတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်လေ့မရှိပေ။ အကြောင်းမှာ
ဘီဂဲလ်သင်္ဘောဖြင့် ခရီးလိုက်ပါစဉ်က၊ လေ့လာစူးစမ်းစဉ်က အမေရိကတွင် အဆိပ်ရှိပိုး အကိုက်ခံရသဖြင့် ရှာဂါရောဂါ(Chaga’ Diseaes) ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး ခရီးပန်းသည့်ဒဏ်များကြောင့် အတော်ပင် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ရှာသောကြောင့် အပြင်ထွက်လေ့မရှိသည်က တစ်ကြောင်း၊
သူ၏သီအိုရီများနှင့် ပက်သတ်လျှင် အလွန်ရှေ့နေအလိုက်ကောင်းသည်ဟု ပြောကြသည့် သောမက်စ် အိတ်ချ် ဟက်စ်လေ(Thomas H. Huxley) ရှိနေသောကြောင့် တစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။
သို့နှင့် ချားလ်စ်ဒါဝင်ကွယ်လွန်သည့် ၁၈၈၂ တွင် သူ၏သီအိုရီများမှာ အမှန်ဖြစ်သည်ဟု အများကလက်ခံယုံကြည်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အမှန်ဆိုရလျှင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ် သီအိုရီကို စတင်ဖော်ထုတ်သူမှာ ဒါဝင်တစ်ဦးတည်း မဟုတ်ပေ။ ရှေ့တွင်လည်း လက်ဦးက ပြောဆိုနေမှုများ ရှိနေပြီးဖြစ်သည်။ (ထိုသူများထဲတွင် ဒါဝင့်အဖိုးကိုယ်တိုင်ပါဝင်သည်။) သို့သော် မည်သူကမှ လက်မခံခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ ဒါဝင်ကဲ့သို့ အချက်အလက် သက်သေခိုင်ခိုင်ဖြင့် မတင်ပြနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
နောက်နှစ် ၂၀ အကြာတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဂရီဂိုမန်ဒဲလ် (Gregor Mendel) ၏ မျိုးရိုးဗီဇ အမွေဆက်ခံခြင်း နိယာမ(Law of Genetic Ingeritance) က ဒါဝင်၏သီအိုရီကို ပိုမိုအားကောင်း ခိုင်မာလာစေသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ဒါဝင်၏ သဘာဝရွေးချယ်ခြင်း သီအိုရီကို သိပ္ပံပညာရပ်တော်တော်များများတွင်သာမက နိုင်ငံရေး၊ ဘောဂဗေဒ အစရှိသည့် ဘာသာရပ်များတွင်လည်း အလျဉ်းသင့်သလို အသုံးချကြသေးသည်။ ဘာသာရေးအနေဖြင့်ကြည့်လျှင် ဘာသာမဲ့ဖြစ်သူ ဒါဝင်၏ သီအိုရီကို ဘာသာရေးသမားများ၊ လေးနက်ယုံကြည်သူများက အတော်ပင်စိုးရွံခဲ့ကြသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထာဝရဘုရား အယူဝါဒအရ “အရာရာကို ဘုရားသခင်က ဖန်ဆင်းသည်။”ဆိုသည့်ယုံကြည်မှုကို အကြီးအကျယ်ပင် ခြိမ်းခြောက်နေသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
သို့နှင့် ဘဝရပ်တည်ရေးအတွက် ရုန်းကန်ဆဲနှင့် အတော်ဆုံးသာလျှင် ကျန်ရစ်မည်။ ဆိုသည့်စကားမှာ လူသားတို့အတွက် သတိပေးစကားဖြစ်လာခဲ့ကာ သိပ္ပံ၊ မနုဿနှင့် ဇီဝဗေဒ ဆိုင်ရာများတွင် ဒါဝင်၏ သီအိုရီများမှာ မရှိမဖြစ်ဆိုသလိုပင် အသုံးပြုနေရသောကြောင့် ဒါဝင်၏ကျေးဇူးမှာ ခေတ်လူသားတို့အပေါ်တွင် များစွာတင်ရှိနေသည်ဟု ဆိုရတော့မည်ဖြစ်သည်။[၅]
ရည်ညွှန်းကိုးကား
Freeman 2007, p. 76.
Charles Darwin’s personal finances revealed in new find (22 March 2009)။ 19 October 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
Search Results: Record – Darwin; Charles Robert (20 June 2015)။ 2 December 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
Darwin Endless Forms » Darwin in Cambridge။ 23 March 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
ကျော်စွာ(၁၀၀)-ဒေါက်တာသန်းထွန်း
ကဏ္ဍများ: 24 Jul 2021 မှ ရှင်းလင်းရမည့် ဝီကီပီးဒီးယား စာမျက်နှာများသိပ္ပံပညာရှင်များ၁၈၀၉ မွေးဖွားသူများ၁၈၈၂ ကွယ်လွန်သူများ
ဤစာမျက်နှာကို ၁၄ မေ ၂၀၂၃၊ ၀၇:၃၉ အချိန်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
မှတ်ဖွယ်မှတ်ရာ စာပဒေသာ 